Europese actiedag op 14-11: een fotoreportage

Komende dagen komen we uitgebreid terug op de Europese actiedag, bij ons en in de rest van Europa. De actiedag gaf een zeer divers beeld te zien: geslaagde algemene stakingen in de Spaanse Staat en Portugal, belangrijke bewegingen in Griekenland en Italië, nauwelijks actie door de vakbonden in heel wat Noordeuropese landen. In België was de situatie om het zacht uit te drukken heel verschillend in Vlaanderen, Wallonië en Brussel, een toestand waarvoor de bureaucratische apparaten van de vakbonden een verpletterende verantwoordelijkheid dragen.
Een fotoreportage van de actiedag in België (foto's Guy Van Sinoy, Rafik Khalfaoui, Samenlevingsopbouw Antwerpen)
De spoormannen van ACOD-Spoor gaven op 13-11 om 22 u de aftrap. De acties bij het spoor werden in Brussel en Wallonië goed opgevolgd. Ook in Vlaanderen was de staking goed merkbaar.



 

De manifestatie van het gemeenschappelijk vakbondsfront langs de Duitse, Spaanse en Griekse Ambassades en de EU werd met 1500 demonstranten drukker bijgewoond dan sommige vakbondsverantwoordelijken wenselijk achtten. ACV-voorzitter Leemans betreurde na afloop dat sommige andere bonden zich niet aan de afspraak hadden gehouden "slechts met enkele tientallen militanten te komen".  
 
 

In Antwerpen namen de mensen van Samenlevingsopbouw Antwerpen ter elfder ure een samenkomst aan Park Noord. Zij hadden liefst deelgenomen aan een goed aangepakte syndicale actie, maar beslisten om zelf lokaal alsnog iets te organiseren toen duidelijk werd dat hiervan in Vlaanderen buiten een veel te zeldzame lokale actie (in Hasselt, bij Ford Genk, een reeks pamfletbedelingen aan een reeks grotere bedrijven in verschillende bedrijven) en enkele geisoleerde bedrijfsstakingen, nauwelijks sprake van was. 

14N Staking

 

Door SAP

 

De manifestatie van de Belgische vakbonden en het EVV (Europees Vakverbond) op 14 november zou starten om 10u, bij de Duitse Ambassade, J. de Lalaingstraat 8 - 14, in 1040 Brussel. Verspreid de info zo breed mogelijk. Als er nog wijzigingen zijn laten we dat weten.
Het is helaas duidelijk dat heel wat vakbondsleiders en -leidsters in de Belgische vakbonden, vooral in Vlaanderen, nauwelijks mobiliseren om van de Europese actiedag 14-11 ook hier een succes te maken. Laten we ook hen met een massa militanten, delegees en sociale bezorgde burgers (m/v) duidelijk maken dat wij wel, samen met onze collega's uit Franstalig België, Portugal, Griekenland, Spanje en de rest van Europa voluit willen gaan om onze sociale en democratische rechten te verdedigen.
Iedereen die kan naar de manifestatie in Brussel of naar de lokale acties, waar die er zijn!
Naar zo breed mogelijke acties en waar mogelijk naar een 24-urenstaking, liefst in gemeenschappelijk front!

ACOD Wallonië roept op voor 24-urenstaking op 14 november

De CGSP, de ACOD in Franstalig België, vervoegt de beweging die werd gelanceerd door de Spaanse CCOO en UGT, de Portugese CGTP en de Griekse GSEE voor een Europese staking.     

De CGSP Wallonië roept nu ook op voor een algemene 24-urenstaking op woensdag 14 november. Ter herinnering: ook het ABVV van Luik, de Centrale van metaalbewerkers Wallonië-Brussel van het ABVV en de ACOD-LRB van Brussel en de FGTB-jeunes namen al positie in in deze zin. Intussen lieten ook de Algemene Centrale en de BBTK weten dat acties die dag gedekt worden door een stakingsaanzeg, zonder echter tot op heden duidelijk op te roepen voor een 24-urenstaking.

Ook in Frankrijk beslisten de vakbonden CFDT, CGT, FSU, Solidaires en Unsa om op 14 november een grote interprofessionele actiedag te organiseren, zowel van de privésector als van de openbare diensten, als van de gepensioneerden en werklozen. Zij roepen op om die dag overal in Frankrijk zo massaal mogelijk op straat te komen.

Het is nog niet te laat om ook hier van de Europese actiedag op 14 november een groot succes te maken! De stakingsdag van onze Spaanse, Portugese, Griekse, ... collega's vervoegen en versterken is ook de manier bij uitstek om ook hier het gevecht voor het behoud van jobs (meer dan 15 000 mensen op straat sinds september, waaronder 10 000 bij Ford en de onderaannemers!), tegen de aanvallen op de pensioenen en de index, tegen de nieuwe besparingen van de regering Di Rupo (voor meer dan 4,5 miljard, meer dan het reddingsplan voor DEXIA heeft gekost) te voeren.

De mars van 11 november in Genk in solidariteit met de arbeiders en bedienden van Ford, en alle anderen die afgelopen weken hun job verloren, is een belangrijke etappe in de mobilisatie.                         

Op deze betoging moeten we massaal laten zien en horen dat we serieuze acties willen, rond onze eigen, sociale eisen! Allen samen voor de verdediging van onze sociale en democratische verworvenheden, allen samen tegen het neoliberaal Europa van de patroons.

ACV, ABVV en ACLVB, hoog tijd voor echte acties, in gemeenschappelijk front. Op naar een 24-urenstaking op 14 november!

Het persbericht van de CGSP kan je hier lezen.

Op naar een Europese algemene staking!

De twee belangrijkste vakbonden in de Spaanse Staat, de CCOO en de UGT, roepen op voor een nationale 24-urenstaking op woensdag 14 november tegen de keiharde besparingsmaatregelen van de regering Rajoy. Het is al de tweede nationale staking in Spanje dit jaar. Er waren ook al heel wat massale betogingen. De stakingsoproep van de bonden wordt mee ondersteund door honderden bewegingen van allerlei slag (ondermeer de Indignados).
Een zelfde oproep werd in Portugal gelanceerd door de grootste vakbond aldaar, de CGTP. Ter herinnering: in Portugal vonden recent de grootste betogingen plaats die het land meemaakte sinds de Anjerrevolutie in '74-'75.
Van haar kant roept ook in Griekenland de belangrijkste vakbond in de privé-sector, de GSEE, op tot een algemene staking op 14 november. Het wordt de 15e interprofessionele staking in Griekenland tegen de diktaten van de troïka Europese Centrale Bank / Internationaal Muntfonds / Europese Commissie. Ook de Cypriotische en Maltese vakbonden beslisten intussen op 14 november te staken.
Geconfronteerd met deze horizontale organisatie van het weerwerk, riep ook het Europees Vakverbond (EVV) op tot een Europese actiedag op 14 november, «waarbij de acties diverse vormen kunnen aannemen : stakingen, betogingen, concentraties en andere acties».
Het EVV is geen echte vakbondskoepel, maar een drukkingsgroep die de opbouw van de kapitalistische EU begeleidt, aan lobbying doet bij de Europese Commissie, en van tijd tot tijd een Europese betoging organiseert waar dan geen vervolg op komt. De laatste, die in 2010 in Brussel plaats vond, had als zeer strijdbare slogan «voor werk en een relancepolitiek»...
Volgens sommige bronnen zou het halfslachtige besluit van het EVV over 14 november maar zeer moeizaam tot stand zijn gekomen, na urenlang bakkeleien tussen de vakbonden.
Dat enerzijds de arbeiderstrijd land per land, zonder coördinatie, wordt gevoerd, en anderzijds het Europees kapitalistisch offensief wordt gecoördineerd, is een van de hoofdredenen voor het feit dat de arbeidersbeweging vandaag in de touwen ligt. Hoogtijd om samen in actie te komen! De heersende klasse valt immers niet alleen meer de sociale verworvenheden aan. Met het Europees Budgetair Pact, dat ook België binnenkort zal goedkeuren, is ze immers bezig een despotisch regime op te leggen in gans Europa, waarin de verkozen nationale parlementen niet veek meer te zeggen zullen hebben. In zulk regime zullen de vakbonden ofwel worden fijngemalen, ofwel definitief worden omgevormd tot waterdragers van het neoliberalisme.
We moeten er dan ook alles voor doen opdat de «diverse actievormen» waarover het EVV het heeft, zich vertalen in zo scherp mogelijke acties, rekening houdend met de krachtsverhoudingen: stakingen en sensibilisatievergaderingen op de werkvloer en op straat in zoveel mogelijk landen, sectoren en bedrijven, strijdbare betogingen, enz. Elke radikalisering van het pseudo-ordewoord van het EVV betekent een stap vooruit naar sociaal verzet op Europese schaal, Europees verzet dat meer dan ooit noodzakelijk is.
In België discussiëren de nationale vakbondsbesturen van ABVV, ACV en ACLVB momenteel over een betoging van de militanten in Brussel, in de buurt van de Europese instellingen. De actie zou, tenminste bij het ABVV, gedekt worden door een stakingsaanzeg. Maar het ABVV Gewest Luik-Huy-Waremme besliste intussen al tot een 24-urenstaking, net als de ACOD-LRB (Lokale en Regionale Besturen) Brussel, de Métallos Wallonie-Bruxelles (ABVV) en de FGTB-Jeunes. Zij vervoegen alvast hun Spaanse, Portugese, Griekse, Cypriotische en Maltese collega's in de staking. Goed zo!
Laat ons samen het sociale verzet opbouwen, in België en de rest van Europa! Neem naar het voorbeeld van de Spaanse, Portugese en Griekse syndicalisten contact op met de mensen van de andere vakbonden, sectoren en bedrijven, met de syndicalisten van filialen van dezelfde groep! Neem zelf mee je lot in handen, laat ons samen de mobilisatie organiseren!
Wij stellen voor dat de vakbondsafvaardigingen werkonderbrekingen organiseren in de bedrijven en algemene vergaderingen houden op de werkvloer over het besparingsoffensief waar we zowel in het zuiden van Europa als bij ons mee worden geconfronteerd, én om samen , zonder afwachten, na te denken over een gecoördineerd actieplan om tot een Europese algemene staking te komen. Zulke acties zijn onontbeerlijk opdat de woede tegenover de crisis en de stijgende werkloosheid uitmunt in bewuste strijd voor een sociaal alternatief.
We roepen ook de mensen van de Post die in verschillende streken in Wallonië in staking zijn, de mensen van de NMBS waar de regering net 72 miljoen euro van heeft afgepakt, de mensen van Ford, Arcelor en alle andere slachtoffers van het asociaal offensief van het kapitaal, op om hun strijdbewegingen één te maken en op 14 november samen op straat te komen.
Het gaat hier niet alleen om broodnodige solidariteit met de werkende bevolking uit het zuiden van Europa, maar om gemeenschappelijk verzet tegen een gelijkaardige politiek van afbraak van de tewerkstelling, sociale verworvenheden, openbare diensten en loonvoorwaarden. Een heuse, bewuste klassepolitiek, gestuurd door het patronaat, en in het bijzonder door het financiëel kapitaal. Een politiek die miserie, racisme, sexisme en ultranationalisme zaait, en het bedje spreidt van gespierd en uiterst rechts, tot zelfs echte neonazi's à la Gouden Dageraad in Griekenland toe.
Bij ons werden op één dag meer dan 10 000 mensen op straat gegooid: sluiting van Ford Genk en een reeks onderaannemingen, sluiting van Dow Chemicals in Tessenderlo, afdankingen bij HP en Du Pont, en de lijst is nog veel langer.
Tegelijkertijd voerde de regering Di Rupo op een drafje al voor 11 miljard euro besparingen door. Vanaf november zullen duizenden werklozen in nog grotere armoede terecht komen door de maatregelen van de regering. Op de begroting voor 2013 wordt nog eens voor 4,5 miljard euro aan besparingen voorzien. En daar stopt het niet: terwijl de gemeenschap al 17 miljard euro is kwijt geraakt bij de redding van de banken, riskeert de herkapitalisering van Dexia de factuur nog te doen oplopen. En dat terwijl de grote bedrijven zogoed als geen belastingen betalen!
Laten we ons een voor een afmaken, of gaan we samen in 't sociaal verzet, bij ons en met de rest van de werkende klasse in Europa? Naast de noodzakelijke solidariteit met onze broeders en zusters uit Griekenland, Spanje, Portugal en elders, hebben we meer dan redenen genoeg om samen in actie te komen: niet voor de «relance» van het kapitalistische systeem, wat tot een sociale en ecologische catastrofe zou leiden, maar voor een klaar en duidelijk antikapitalistisch programma. Voor het verdelen van de rijkdom, voor jobcreatie door arbeidsduurvermindering zonder loonverlies, voor de annulering van de illegitieme schuld, voor het uitbouwen van de openbare sector door het massaal creëren van sociaal en ecologisch zinvolle banen!
Bedrijf per bedrijf, sector per sector, land per land, staan we zwak, allemaal samen staan we sterk! Samen kunnen we er voor zorgen dat de toekomst aan de werkende bevolking is, en het patronaat het in zijn broek doet! Laat ons de kans aangrijpen die 14 november biedt om de krachtsverhoudingen om te plooien! Samen in 't sociaal verzet voor een ander, sociaal, ecologisch, gastvrij en echt democratisch Europa!

Voor de nationale leiding van de SAP-LCR,

Thomas Weyts

Céline Caudron

Vooruit met de relance… van de sociale en ecologische afbraak!

Door Daniel Tanuro

De groei komt weer op de proppen in het politieke discours. Het Europees Vakverbond (EVV) heeft er het al een paar jaar over. François Hollande heeft er een belangrijk thema van van gemaakt in zijn verkiezingscampagne. De sociaaldemokraten vragen het in alle landen, meer bepaald in Duitsland. Rechts schaart zich er ook achter, meer bepaald bij monde van Mario Draghi- de voorzitter van de Europese Centrale Bank- en van Herman Van Rompuy- voorzitter van de Raad. Zelfs Angela Merkel bewijst er lippendienst aan door te stellen dat besparingen alleen niet volstaan, en dat de groei moet geherlanceerd worden.

“In een context van hervormingen”

Het EVV doet er verkeerd aan zich te verblijden met deze ontwikkelingen (1) : het is een relance in het kader van neoliberale besparingen waarover het gaat. Beperkt door de omvang van de tekorten en onderworpen aan de wet van de winst, zal deze zeer hypothetische relance de massale werkloosheid niet doen verdwijnen. Ze zal als voorwendsel dienen voor nieuwe antisociale en antidemocratische aanvallen, en zal de ecologische crisis nog doen verergeren.

In plaats van zich illusies te maken in de aangekondigde effecten van deze (miniscule) verandering in de continuiteit, moet men er eerder een aanmoediging in zien om de strijd te verhevigen en krachtsverhoudingen op te bouwen met het oog op een alternatief die naam waardig: een ander sociaal en ecologisch ontwikkelingsmodel dat niet gebaseerd is op de groei maar op de verdeling van de arbeid en de rijkdom, met respect voor de limieten van het milieu.

 “Er bestaat vandaag meer en meer een duidelijke concensus over het feit dat men meer moet doen om groei te creëren en jobs bij te creëren, in de context van budgettaire en structurele hervormingen die men in Europa aanhangt”. Deze verklaring van President Obama op de recente top van de G8 toont duidelijk de beperkingen aan van het schimmenspel rond de relance. De kern van het probleem is eigenlijk de diepe impasse waarin het kapitalistische wereldsysteem voortploetert. Deze impasse kan schematisch voorgesteld worden door een eenvoudige formule: enerzijds is het onmogelijk om terug te keren naar het keynesiaanse model van de Dertig Gouden jaren (gezien de massale schulden zou dit een radikale verdeling van de rijkdommen noodzakelijk maken); anderzijds kan ook het neoliberale model, dat zijn kans schoon zag de winsten spectaculair te herstellen en in 2008 ontspoorde, niet terug op het spoor gezet worden (omdat de hoogte van de schuldengraad niet langer toestaat om op  kunstmatige markten aan kapitaal te geraken).

Er moet dus een derde model zijn, maar er is er geen, omdat het kapitalisme enkel maar kan bestaan onder deze twee varianten: ofwel de regulering, ofwel wat Michel Husson zeer treffend het “pure kapitalisme” heeft genoemd.(2).

Daarom hebben de heersende klassen, en zeker de Europese, geen enkel andere oplossing dan de neoliberale vlucht vooruit: de onverbiddelijke afbraak van wat er rest van de “verzorgingsstaat”, wat op zijn beurt, gezien het sociale verzet, op zijn beurt een snelle verglijding noodzakelijk maakt naar een semi-despotisch politiek regime.

Het is enkel in de mate dat dit omvangrijk offensief van sociale en democratische achteruitgang de gehoopte resultaten oplevert dat er budgettaire ruimte beschikbaar zal komen voor de zogenaamde “groeipolitiek”.

Het is dat wat Obama wil zeggen als hij benadrukt dat deze politiek gevoerd moet worden “in een context van budgettaire en structurele hervormingen”. De uitspraken van Mario Draghi maken duidelijker waarom het gaat : hervorming van de arbeidsmarkt, vermindering van de “loonkost”, toenemende flexibiliteit en onzekerheid, verlenging van de beroepscarrière...

Marges? Welke marges?

Het zou misdadig zijn zich hierin te vergissen: het is een oorlog die verder wordt gezet. Een meedogenloze klassenoorlog, zoals de Amerikaanse miljardair Warren Buffet hem omschreef. En hij is nog niet gedaan. Gezien de enorme privéschulden die omgezet werden in openbare schulden, gezien hetgeweld waarmee de wereld van de arbeid in het nauw wordt gedreven en gezien de diepe crises van het politiek regime die in het ene land na het andere verschijnen, kunnen de beschikbare budgettaire marges voor de relance enkel maar zeer beperkt zijn. In de veronderstelling dat Duitsland akkoord zou gaan (wat zeer verbazend zou zijn) om de schulden onderling te spreiden door het mechanisme van euro-obligaties, zouden deze euro-obligaties nog niet veel manoeuvreerruimte met zich meebrengen. Zij zouden immers de financieringskosten van de “gezonde” landen van Noord-Europa de hoogte in  jagen terwijl zij die van de “zieke” landen in het zuiden van het continent zouden verlichten. Nog een poging? De tekorten uit de pan laten swingen? De inflatie laten oplopen? De “markten” verzetten zich hiertegen, en ze hebben de middelen om hun wil op te dringen.               

En het “obligatieproject” waarmee de Europese Commissie transeuropese projecten wil financieren in transport, energie en innovatie? Het bedrag zal maar 230 miljard euro's bedragen. De herkapitalisering van de Europese Investeringsbank (EIB)? Dat zal niet meer dan 10 miljard € bedragen...

Bedragen van die orde volstaan totaal niet om een uitgebreid openbaar  investeringsplan te financieren dat eraan zou kunnen bijdragen de massale structurele werkloosheid ten gronde aan te pakken.

Vergeet die andere crisis niet!

In deze context heeft links de neiging de ecologische crisis een beetje te vergeten. Gezien de sociale noodwendigheid is dit wel te verstaan, maar toch is het een ernstige vergissing. Het gaat er eigenlijk om om de ecologische dwang niet uit het oog te verliezen die een belangrijke en radikaal nieuwe factor in de sociale situatie schept.                                            

Een factor waar we niet omheen kunnen: een sociale en economische strategie die ter zelfdertijd geen uitweg biedt voor de milieuvernietiging zal de uitgebuitenen zonder meer met bijkomende problemen en lijden confronteren.

Waar gaat het over? In de eerste plaats de zeer nauwe band tussen klimaat en energie. We herhalen hier kort de gegevens uit de rapporten van de Intergouvernementele Expertengroep over de Evolutie van het Klimaat (IPCC).

Om 50% kans te hebben om niet te ver boven 2°C temperatuursverhoging van de aarde te komen, komt het er op neer om gelijktijdig aan de volgende voorwaarden te voldoen:

• De uitstoot van broeikasgassen tegen 2050  met 50 tot 85% verminderen;
• Deze vermindering ten laatste tegen 2015 aanvatten;
• In vergelijking met 1990 de absolute uitstoot van broeikasgassen van de ontwikkelde landen met 80 tot 95% verminderen, met een tussenstap van 25 tot 40% tegen 2020;
• De relatieve uitstoot van de ontwikkelingslanden met 15 tot 30% verminderen (in vergelijking met “business as usual” projecties).

Om de kijken wat dit betekent moeten drie elementen in rekening gebracht worden: 1) koolzuurgas (CO2) is het belangrijkste broeikasgas; 2) dit CO2 is het onvermijdelijke product van het verbranden van koolstofbrandstoffen, meer bepaald fossiele brandstoffen; 3) deze koolstofbrandstoffen dekken 80% van de energiebehoeften van de mensheid.

Daarom, als we een onomkeerbare klimaatsverandering willen vermijden, kan dit enkel door een versnelde “phasing out” van steenkool, aardgas en petroleum.                                                  

Dit vereist niet enkel een formidabele omschakeling op wereldvlak in de richting van hernieuwbare energie, maar ook de omschakeling van de petrochemische industrie, want die is gebaseerd op petroleum als basisgrondstof. Het technisch potentieel van hernieuwbare energie is ruim voldoende om deze energetische omslag te lukken, maar hun economisch potentieel (hun competitiviteit in vergelijking met fossiele energiebronnen) is en blijft blijkbaar onvoldoende gedurende twee tot drie decennia. Komt daar nog bij dat deze overgang gigantische investeringen vereist in een nieuw gedecentraliseerd energiesysteem, deze investeringen ook energie vereisen, en deze energie, in het begin van de overschakelinghoofdzakelijk uit fossiele energie bestaat , dus een bron van bijkomende uitstoot van broeikasgassen...

Relance...van de ecologische afbraak

Conclusie: het groene kapitalisme is even illusoir als het sociale kapitalisme, en de combinatie van de twee is gewoonweg wishful thinking. Gezien het gebod van de competitiviteit, in een context van concurrentie, houdt de relance van de groei niet alleen een drastische klemtoon in op het neoliberaal besparingsoffensief en een hiermee samengaande achteruitgang van de democratische rechten, maar ook een heuse ecologische en sociale catastrofe van zulk een omvang dat het moeilijk is er de contouren ervan te schetsen.

Het komt er hier niet op aan om de dag des oordeels aan te kondigen, maar om de impact van de projecties, opgesteld op basis van klimatologische modellen, ernstig te nemen. Er moet benadrukt worden dat ze niet steeds met de realiteit van de waargenomen fenomenen overeenkomen. De realiteit blijkt dikwijls nog erger.

Op basis van de actuele verbintenissen door de regeringen (maar zijn die nageleefd?), kan men een temperatuursverhoging met 3,5 tot 4°C vooropstellen in de twintig jaren die voor ons liggen, en dit in vergelijking met het pre-industriële tijdperk. Dat doet vrezen voor een stijging van het niveau van de oceanen met een meter of meer zal stijgen op het einde van de eeuw, voor een drastische achteruitgang van de toegang tot zoet water komt(wat nu al ongeveer één miljard mensen treft), voor meer extreme weerfenomenen, een groot verlies aan landbouwproductie op wereldschaal en een stijgende afname aan biodiversiteit.                           

Meer dan een miljard mensen zullen geconfronteerd worden met een verharding van hun levensomstandigheden, vele miljoenen worden bedreigd in hun bestaan zelf. De overgrote meerderheid van deze slachtoffers zullen -en zijn reeds- armen in arme landen...die geen of weinig verantwoordelijkheid dragen voor de klimaatsverandering.

Een ander ontwikkelingsmodel

De idee dat zelfs een gedeeltelijke oplossing van de sociale en ecologische problemen zou resulteren in een heropleving van de groei moet dus opgegeven worden.

Het tegenovergestelde is waar. Meer bepaald, de plaag van de permanente massawerkloosheid -24 miljoen zonder werk in de EU! -is op geen enkel vlak het resultaat van een gebrek aan economische groei: zij is het resultaat van de neoliberale politiek die wil dat de opbrengsten van de productiviteit worden gebruikt om de winst van de aandeelhouders aan te dikken , en niet om de arbeidsduur te verkorten.

Wat de energetische omschakeling betreft, zal deze niet voortvloeien uit de groene kapitalistische mythe - noodzakelijkerwijs neoliberaal - maar enkel door een voluntaristisch openbaar investeringsplan in energie-efficiëntie en in hernieuwbare bronnen.                                     

Maar, in de door het IPCC voorgeschreven tijdslimieten, is zulk plan niet op een serieuze manier voor te stellen zonder een opheffing van de onrechtmatige schuld en het in openbare handen brengen van de financiële sector en de energiesector, door nationalisaties zonder schadeloosstelling van de grote aandeelhouders.

We moeten dus breken met het neoliberalisme... het enige werkelijk bestaande kapitalisme vandaag. Wat vandaag op de dagorde staat, en  een perspectief kan bieden aan de strijd, is de uitwerking van een totaal verschillend ontwikkelingsmodel op Europese schaal. Een ecosocialistisch model. Dat houdt in, om het bij  voorbeeld van de strijd tegen de werkloosheid te blijven, dat we als vertrekpunt durven stellen dat het scheppen van werk moet gebeuren via een radikale inkomensherverdeling, en niet door de groei. Dus door een confrontatie met het kapitaal, en niet via haar “relance”.

Op het milieuvlak, zal dit ontwikkelingsmodel moeten bestaan uit de herverdeling van de rijkdom, niet door haar toename, tenminste in de ontwikkelde landen . We moeten zelfs verder gaan en het woord “ontgroeien” in de mond durven nemen. Uiteraard niet op een politiek-filosofische manier,  zoals sommigen doen, maar in de letterlijk zin van het woord. Eigenlijk, met de redenen die hierboven zijn aangehaald, is de “phasing out” van fossiele brandstoffen in twee generaties niet realiseerbaar in onze landen zonder een vermindering van de materiële productie en van het transport. Wat zeker meebrengt dat we politieke keuzes moeten maken zoals de opheffing van de productie van nutteloze en schadelijke producten, een ruime herlocalisatie van de economie, de overgang naar een meer lokale biologische landbouw, enz.

Het is de combinatie van de ecologische en de sociale crisis die aan de crisis van het kapitalisme vandaag een dimensie van een algehele systeem- en beschavingscrisis geeft die historisch totaal zonder weerga is. Links moet , in de uitwerking van alternatieven, aan de kop staan in deze uitdaging.

Noten:
1) In een persbericht van 30 april 2012 schreef het EVV, naar aanleiding van de stellingname van de voorzitter van de Europese Centrale Bank :” Door dit voorstel te doen, staat Mario Draghi achter het uitgangspunt dat sinds lang door het EVV wordt verdedigd: besparing is een straatje zonder einde en de gezondmaking van de openbare financiën kan niet gerealiseerd worden dan door een relance van de economie en door werkgelegenheid.”

2) Michel Husson, Un pur capitalisme, Ed. Page Deux, Lausanne, 2008.
In het hierboven geciteerd communiqué zegt het EVV “ten gronde niet akkoord te gaan met het idee dat door de ECB wordt verdedigd om de groei te baseren op de hervormingen van de arbeidsmarkt: door dalende lonen en evenmin door onzekere arbeid zal de economische relance tot stand komen”. Maar, in plaats van er antikapitalistische conclusies uit te trekken, wil het EVV geloven in de mogelijkheid van een relance “gebaseerd op goede lonen, de sociale dialoog en de bevordering van het Europese sociale model.” Dat is pas illusies koesteren.

ACOD tegen het “Europa van de achteruitgang”

De Belgische socialistische vakbonden van de openbare diensten, ACOD aan Vlaamse en CGSP aan Franstalige kant, hielden op 14-15 juni hun federaal statutair congres. Daar werd onder andere een motie aangenomen tegen het Europees stabiliteitsmechanisme ESM en het Begrotingspact. ACOD neemt daarmee hetzelfde standpunt in als de Duitse dienstenbond ver.di.

We geven de motie integraal weer, omdat ze ook een goede argumentatie en achtergrondinformatie bevat.

Het ESM is het Europese stabiliteitsmechanisme, goedgekeurd op de Europese Top van 30 januari 2012.

Het VSCB, ook wel “begrotingspact” genoemd, is het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie”, d.w.z. in de Eurozone. Het principe ervan is neergeschreven tijdens de Europese Top van 9 december 2011 en door de staatshoofden en regeringsleiders getekend op de Europese Raad van 2 maart 2012.

In juli 2012 zou het ESM in werking treden en op 1 januari 2013 het VSCB, op voorwaarde dat 12 lidstaten van de eurozone het tegen dan bekrachtigen. Juridisch gesproken kan het VSCB niet als een Europees verdrag worden beschouwd, aangezien twee staten, het Verenigd Koninkrijk en de Tsjechische Republiek; het niet zullen tekenen. Toch zal het VSCB in zijn toepassingsmodaliteiten gebruik maken van de door de Europese verdragen in het leven geroepen instellingen (commissie, hof van justitie,…).

In plaats van de staten en de eurozone uit de greep van de financiële markten te houden, zal het ESM deze greep alleen maar versterken. De banken, die aan 1% kunnen lenen van de Europese Centrale bank (ECB), zullen aan het ESM lenen tegen een veel hogere interestvoet. Het ESM zal de staten geld lenen tegen een hogere interestvoet en deze fondsen zullen aangewend worden om de schuldenlast van de banken af te betalen. Dit is de neoliberale versie van solidariteit: banken die solidair zijn met zichzelf.

Dit is niet alles. Deze “hulp” aan de staten wordt verleend onder strikte voorwaarden, opgesteld door de Europese Commissie, de ECB en het IMF. En het is deze trojka die de Grieken op de knieën aan het dwingen is door aanhoudend de lonen te verlagen, te privatiseren en de rechten van de loontrekkers op de helling te plaatsen. Overigens wordt overal in Europa in meer of mindere mate hetzelfde recept toegepast. Om toegang te krijgen tot het ESM moeten staten het drastische bezuinigingsbeleid lijdzaam ondergaan. Om deze procedure juridisch afdwingbaar te maken, wordt financiële hulpverlening vanaf 1 maart 2013 afhankelijk gemaakt van de bekrachtiging van het VSCB.

Het VSCB is Maastricht in het kwadraat.
Bovenop beperking van zowel de overheidsschuld (60% van het BBP) als het begrotingstekort (3% van het BBP) komt een nieuwe regel, de befaamde “gouden regel”, die bepaalt dat “ de totale begroting in evenwicht moet zijn of een overschot moet vertonen”. Deze regel moet worden opgenomen door middel van bindende en permanente bepalingen, bij voorkeur op grondwettelijk niveau, zodat de naleving ervan kan worden gewaarborgd in het nationale begrotingsproces”. Een lidstaat voldoet aan de regel indien het structurele tekort 0,5% van het BBP bereikt.
Het stabiliteitspact beperkte het begrotingstekort tot 0,3%, ongeacht de economische situatie. Overigens werd dit pact niet nageleefd – zelfs niet voor de crisis – door Frankrijk en Duitsland. Toen de financiële crisis uitbarstte, is het tekort van alle landen – zelfs van Ierland of Spanje, die een begrotingsoverschot hadden – groter geworden als gevolg van de recessie, waardoor de financiële inkomsten sterk zijn afgenomen en de herstelplannen en de financiële steun aan de banken sterk zijn teruggeschroefd. De norm van 3% bleek onhoudbaar en is gelukkig uiteengespat. Door nu een nog strengere norm te willen invoeren, trekken de regeringen vrijwillig een keurslijf aan. Na elke beweegruimte op monetair vlak verloren te hebben, wordt nu mogelijkheid om via het begrotingsbeleid bij te sturen opgegeven.

Economisch gesproken absurd, democratisch en sociaal bekeken onaanvaardbaar. Naast deze juridische bepalingen moet ook de logica zelf van dit verdrag worden onderzocht. Zichzelf een nagenoeg sluitende begroting opleggen betekent dat de langetermijninvesteringen worden gefinancierd door de huidige inkomsten. Welnu, deze investeringen zullen decennia lang door meerdere generaties worden aangewend. Het is dan ook volkomen absurd dat ze worden gefinancierd door de actuele ontvangsten. Als deze regel moet worden gerespecteerd, wordt het in feite onmogelijk om nog te investeren in de toekomst, terwijl de noodzakelijke bijsturingen op ecologisch vlak alleen al massale investeringen vergen.

Het naleven van deze regels veronderstelt een permanente massale saneringskuur. Niet alleen zullen de sociale gevolgen hiervan dramatisch zijn, de regels zijn bovendien, economisch gesproken, dom, omdat ze de globale vraag verminderen. Het begrotingswapen niet hanteren terwijl het consumptiegedrag van de gezinnen stagneert of afneemt en de bedrijfsinvesteringen op het laagst zijn, verergert de economische moeilijkheden alleen maar. In een economisch geïntegreerd Europa, waarin de klanten van de ene de leveranciers van de andere zijn, kan een veralgemeend bezuinigingsbeleid alleen maar leiden tot een wijdverbreide recessie, die we nu al zien opkomen. Deze recessie zal dan leiden tot minder belastingsinkomsten, waardoor het moeilijker wordt de tekorten in te perken, wat nu net de bedoeling was van de bezuinigingen. Dit alles rechtvaardigt dan weer een nieuwe bezuinigingsronde, waardoor de situatie weer verslechtert, enz.

Waarom voeren de Europese regeringen dan dergelijk beleid? Ideologische blindheid en domheid vallen niet uit te sluiten, zoals blijkt uit de crisis van de jaren 1930, toen de regeringen keer op keer de slechte beslissingen namen. Er is evenwel een andere, niet tegenstrijdige, hypothese, namelijk die van een meevaller.

In deze veronderstelling wordt de crisis, product van het neoliberalisme, aangewend om het neoliberale model verder uit te werken.

Dergelijke oriëntering heeft slechts kans op slagen door de bevolking buiten de besluitvorming te houden en de democratische procedures systematisch met de voeten te treden: volkomen ondoorgrondelijke teksten, overhaast gestemd zonder het geringste openbare debat in de nationale parlementen, weigering om het volk te raadplegen, bepalingen die de volkssoevereiniteit uithollen in het voordeel van niet verkozen instanties zoals de Commissie of het Hof van Justitie, het buiten spel zetten van het Europese parlement, de enige democratisch verkozen instantie… De lijst van tekortkomingen van wat een democratisch minimum zou moeten blijken, is lang. Dit bevestigt wat we reeds wisten: neoliberalisme valt niet te rijmen met democratie.

Het EVV en het VSCB
Het Europese Vakverbond (EVV) heeft in een verklaring van zijn directiecomité van 25 januari 2012, duidelijk gemaakt dat het “gekant is tegen dit nieuwe verdrag”. Het EVV neemt hiermee een historisch standpunt in, want in het verleden heeft het alle Europese verdragen actief gesteund. Volgens het EVV doet het nieuwe verdrag niet meer dan hetzelfde toelichten: bezuiniging en begrotingsdiscipline. Het zal de lidstaten verplichten tot een nadelig procyclisch belastingbeleid, dat absolute prioriteit geeft aan strikte economische regels op een moment dat de meeste economieën nog zwak zijn en de werkloosheid onaanvaardbaar hoge toppen scheert. Dit zal leiden tot een neerwaartse druk op de lonen en de arbeidsvoorwaarden en tot controle en sancties .

Omdat de Liberalen en Conservatieven er de voorloper van het bezuinigingsverdrag van hebben gemaakt, kunnen de socialistische verkozenen het niet goedkeuren. Gezien de moeilijke situatie waarin de Griekse bevolking zich bevindt, evenals de Ieren, de Portugezen, de Spanjaarden en de Italianen, mag een streng besparingsbeleid niet een voorwaarde voor solidariteit zijn.
In België wordt een verdrag dat de eerste minister in naam van het land tekent, traditiegetrouw niet besproken alvorens de federale instanties en de deelparlementen het stemmen.
We doen een plechtige oproep om een einde te maken aan deze automatische bekrachtiging door de parlementen. Dat onze verkozenen maar de moed aan de dag leggen om zich af te zetten tegen deze onrechtvaardige en antidemocratische dictaten!

ESM: Europese stabiliteitsmechanisme
VSCB: het begrotingspact, het Verdrag betreffende stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie
ECB: Europese Centrale bank
IMF: Internationaal Monetair Fonds
Trojka: Europese commissie, IMF, ECB
BBP: Bruto Binnenlands Product
Het verdrag van Maastricht (1992): omvat onder andere de Europese begrotingsdiscipline oftewel de Maastrichtnorm. Deze norm stelt een limiet aan de totale overheidsschuld en het jaarlijks begrotingstekort van een lidstaat, die respectievelijk maar 60% en 3% van het Bruto Binnenlands Product mogen bedragen.!
EVV: Europese Vakverbond

Brief van enkele delegaties aan Rudy De Leeuw en de kameraden van het ABVV

Kameraad Rudy, kameraden van het ABVV,

We zullen direct met de deur in huis vallen, wij hebben het gehad met ons zogezegd politieke relais. De Spa voorzitter die zich afkeert van de staking en trots is op het feit dat hij niet gesyndiceerd is. Een minister van werk die vanuit de theorie absurde beslissingen neemt die de praktijk nooit zullen doorstaan. De minister van economie die een aanpassing aan de index wel ziet zitten. Dat is geen politiek relais kameraad Rudy, dat is een politieke weerstand.

Er moet een lijn worden getrokken, gedaan met het status quo. Als ABVV hebben wij voorstellen genoeg voor de werkende mens, voor een socialere maatschappij, voor een andere wereld. Normale voorstellen, waarvan de werkende mensen beter worden, de praktijk wijst dit dagelijks uit! Zo hadden de afgelopen weken, maanden onze voorstellen tienduizenden mensen kunnen helpen. Een klein overzicht:
In 2011 klopten 67.169 Vlamingen aan bij Eandis omdat ze hun elektriciteit- en aardgasfactuur niet konden betalen. Wij hebben in het verleden onze BTW al betaald door de kerncentrales af te betalen en onze prijzen liggen, samen met diezelfde BTW, tig ? keer hoger dan in de buurlanden. Waar is onze consumentenpositie om eens een ander woord te gebruiken dan concurrentiepositie?!

· Het BTW tarief verlagen van 21% naar 6%!
· Maximumprijzen op energie!

Fortis behaalde in 2011 6 miljard euro NETTO winst, liet het personeel DRIE procent inleveren, geeft 10.000 wagens weg die de bevolking zal betalen en keert daar bovenop nog eens dividend uit van 1,2 euro per aandeel. Dat is de schaamte ver voorbij!

· Eerst ons geld terug geven alvorens dividend uit te keren!
· Er moet een openbare bank komen waar spaargeld, spaargeld is!
· De staat kan enkel garant staan voor spaargeld, niet voor speculaties.
· Regulering van de financiële sector!
· Speculeren kan en mag, maar als zij zich verbranden willen wij niet langer de blaren!

Nokia, Bekaert, Crown Cork,. Duizenden mensen zonder werk! Bedrijven die winst maken maar toch mensen afdanken, hoe normaal kan je dat vinden? Het zijn geen uitzonderlijke gevallen, miljarden aan blanco cheques worden uitgedeeld aan bedrijven zonder dat er ook maar één job tegenover staat. Straffer nog, ze gebruiken ons geld om mensen te ontslaan! Ondernemers richtten meer dan 45.000 valse vennootschappen op om zo geen belastingen te moeten betalen. Boer De Clerck mag 400 miljoen euro frauderen en de staat moet hem daarvoor nog dankbaar zijn ook, wij moeten hem 22.500 euro betalen terwijl hij ons dus 400 miljoen euro verschuldigd is, de wereld op zijn kop! De sociaalprogressieve staatssecretaris van fraudebestrijding blaast fier van zijn Sint-Pieterstoren te Oostende. Zevenhonderd miljoen euro aan fraude, dat gaat hij proberen recupereren. Zevenhonderd miljoen van de berekende 40 miljard aan jaarlijkse fraude. Wat een vette vis zou moeten zijn, dat worden borrelnootjes! Wie zegt dat er geen geld is, die liegt. Aan fraudebestrijding alleen zouden we 40 miljard kunnen verdienen!

· Geen blanco cheques meer aan bedrijven, ons geld investeren in jobs en onderzoek & ontwikkeling!
· Bedrijven die winst maken mogen niet langer ontslaan enkel om de winst te maximaliseren!
· Een serieuze aanpak van sociale en fiscale fraude!

De openbare dienstverlening is geen dienstverlening meer, alles draait immers om geld en winst. Één op zeven treinen komt te laat, dagelijks worden meer dan zestig treinen geschrapt. Als dat het nieuws haalt is het goed nieuws, zes van de zeven treinen rijden dan immers op tijd. De mensen die dagelijks de dupe zijn van de meer dan zestig geschrapte treinen, die worden nooit gefilmd! Er wordt vier miljard bespaard in de sociale zekerheid, men wil geld gaan verdienen op de gezondheid van mensen. Enkel nog een basisgezondheidszorg wil men garanderen, voor de rest moeten we ons maar verzekeren. Die opzet is vandaag nog te lezen in de media! Veel geld staat dan gelijk aan een betere gezondheid. Dat is geen vooruitgang, dat is achteruitgang kameraad! Voor ons is het duidelijk: dienstverlening kan enkel draaien om het verlenen van diensten en daarom moeten die centraal staan, en niet langer de winst. Openbare dienstverlening, en alles wat met sociale zekerheid te maken heeft, moet dus gesocialiseerd worden. Dat er mensen zijn die nooit genoeg zullen hebben, dat beseffen we maar al te goed. Privé mag dus geliberaliseerd blijven, maar wel onderworpen aan een strikte regelgeving. De excessen in bonussen, gouden parachutes en exuberante verloningen moeten gedaan zijn. Zin voor realiteit is niet enkel voor Jan met de pet, dat is voor iedereen!
Het zijn maar enkele voorstellen kameraad Rudy. Voorstellen die geen gehoor vinden bij onze politieke weerstand, die wel gehoor vinden bij vele gewone werkende mensen. Je weet wel kameraad, de citroenen van de neoliberale partijen en het asociale Europa van Merkozy.
Wij zijn er zeker van dat vele werkende mensen zich in deze voorstellen kunnen vinden. Om ze te kunnen realiseren dienen van deze voorstellen strijdpunten gemaakt te worden. Hiervoor hebben wij nood aan een echt politiek relais. Van linkse partijen en drukkingsgroepen als Pvda, Rood!, LSP, SAP en VONK weten we dat zij deze voorstellen genegen zijn en kunnen verdedigen indien ze hun meningsverschillen kunnen overstijgen. Wij zijn er ook van overtuigd dat er mensen binnen Spa en andere partijen voor deze voorstellen te vinden zijn. Net zoals de duizenden militanten die dakloos zijn ter linkerzijde.
Het is aan het ABVV om al deze mensen te verzamelen zodat we terug een echte partij krijgen voor de werkende mens. Tijd dat wij als ABVV de centrumpolitiekers van Spa laten vallen indien zij onze waarden en voorstellen niet willen verdedigen en de hand reiken aan diegene die mee willen stappen in een echt sociaal en links politiek project!

Rudy De Leeuw - Heysel - Dec.2011

Kameraad Rudy, wij bekennen kleur en zullen dat ook doen naar de top van de Spa, naar de linkse partijen alsook naar onze en andere militanten. Deze oproep zullen wij onder hen verspreiden zoals wij hem ook zullen verspreiden onder het ABVV, in de hoop dat vele zich achter deze vraag zullen zetten.

Strijdbare groeten,
Syndicale delegaties:
AC BBTK TOTAL RAFFINADERIJ ANTWERPEN - ABVV SCHEIKUNDE BAYER ANTWERPEN - ARBEIDERS AGFA GEVAERT - AC BBTK BRC ANTWERPEN - ABVV EVONIK ANTWERPEN - DAF ABVV

Afgevaardigden, delegaties of besturen die deze brief willen onderschrijven, kunnen dit door middel van een mail naar delegaties@gmail.com

29/2 - Europese aktiedag

Gent : Flash Vakbond op de Korenmarkt.

foto's : Dirk Cosyns

[Vakbondbashing] Staking met sterke polarisatie.

Vakbondbashing

Staking met sterke polarisatie.

De algemene staking van 30 januari verliep in een sfeer van sterke polarisatie. Op zichzelf moet dat niet verwonderen. Een staking is het moment waarop de aantallen tellen. Stakers of niet-stakers, zwart of wit, geen grijs. Binnen of buiten. De nuances zijn voor vooraf en achteraf.
Relatief nieuw aan deze staking - en de staking van de overheidsvakbonden op 22/12 was al een voorbereiding - was de sterke anti-vakbondshouding van de media. In alle belangrijke media, van krant tot radio en tv, waren uitgesproken tegen de staking. Ook bij de zogenaamde sociale media zoals Twitter en Facebook leken dezelfde gevoelens te spelen. De "oude" media waren blijkbaar goede vertolkers van de man van de straat.
Nadere analyses relativeerden dat sterk. Zo was er de twitter-actie van het ABVV #30j (een twitter-afkorting voor 30 januari en meteen oproep om mee te staken). De krantenredacties en radio en TV waren er als de kippen bij om de actie als mislukt te benoemen en zelfs als een voorbeeld hoe een actie tegen jezelf kan keren. De web-nieuwssite Apache.be kon echter aantonen dat 82,2% van de twitteraars op #30j neutrale berichten stuurden, 11,1% positieve en 6,1% negatieve berichten. Ze gebruikten daarvoor een representatief staal uit meer dan 5000 tweets.
Ook op facebook is niet alles wat het lijkt. Nick Roskams is actief bij het Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV) en schreef een facebookpagina als antwoord op de oproep die Rudy De Leeuw (ABVV) aan de studenten had gericht. Meer dan 12000 facebookers "liketen" het antwoord. Op de betreffende facebookpagina vind je echter heel wat vakbondsgezinde reacties op de brief.
"Vakbonden vertegenwoordigen de oudere generatie" was een ander liedje dat regelmatig werd gespeeld. Enkele Sandaard-redacteurs formuleerden het zo: "En dat buikgevoel zegt ons dat we afstevenen op een nieuw generatieconflict. Niet tussen moeder en zoon of vader en dochter, maar tussen jong en oud. Wij zijn geen jongeren die de solidariteit met de oudere generatie willen opgeven. Maar we kunnen niet anders dan vaststellen dat u met uw houding nu zelf de solidariteit met de toekomstige generaties op het spel zet." Buikgevoel is natuurlijk een eigenaardig analyse-instrument voor journalisten. Peeters en Pichal deden het anders en nodigden jongeren uit om hierover te komen debatteren. Het bleek moeilijker te zijn om jongeren te vinden die tegen de vakbondsactie waren dan die hun pro-argumenten wilden komen brengen. Onderzoekers hebben ondertussen ook aangetoond dat alle leeftijden ongeveer gelijk vertegenwoordigd zijn in het ledenbestand van de vakbonden.

Geen mediasteun
Opvallend maar niet verrassend was de quasi afwezigheid van de inhoudelijke argumenten van de vakbonden in de opbouw naar de staking. In de weken vòòr 30 januari waren het steeds dezelfde argumenten tegen vakbondsacties te horen. De mantra van de voorbije maanden werd in verhoogd tempo herhaald: besparingen zijn nodig en dat zal moeten komen van de werkende bevolking. Dezelfde argumenten die ook de zogenaamde Trojka (Europese Commissie, Europese Bank en Internationaal Monetair Fonds) rondbazuinen: de overheid moet bezuinigen, de concurrentiekracht moet omhoog door de loonkost te beperken, de pensioenleeftijd moet omhoog, de uitkeringen moeten omlaag om meer druk te zetten op de werkbereidheid, …
De vakbonden slaagden er niet in hun betoog te houden in de traditionele media. Enkel in de vakbondspamfletten en DeWereldMorgen.be kwam je te weten waar het om gaat. 

Geen inhoudelijke discussie
Het tekort aan overheidsmiddelen leidt ertoe dat er minder uitkeringen en minder overheidsdiensten dreigen te komen. De oorzaak ervan ligt niet bij de schrikbarende stijging van pensioenen of werkloosheidsuitkeringen. Daar is wel nood aan: armoedecijfers nemen onrustwekkend toe, uitkeringsgerechtigden krijgen het niet meer gerooid, het aantal leefloners stijgt, het aantal gezinnen dat de energiekosten niet meer kan dragen neemt drastisch toe, … Er groeit een gigantisch inkomensprobleem. De oorzaak van de krappe overheidsbudgetten en de onrechtvaardige inkomensspreiding is te wijten aan het feit dat grote groepen weinig of geen belastingen betalen. VBO-voorzitter Rudy Thomas verkondigt in het buitenland aan eenieder die het wil horen dat België voor de bedrijven een belastingparadijs is. Theoretisch bedraagt de vennootschapsbelasting 33,9%. De echte gemiddelde belastingdruk voor vennootschappen is 11%. Grote vermogens ontsnappen aan enige belastingheffing. Als anderen dan gewone mensen òòk belastingen betalen, is er redelijk snel meer dan die tekorten in het overheidsbudget gevonden.
Zowel het ACV als het ABVV brengen op hun websites de analyse van de overheidsingrepen. Het ACV bracht zelfs drie nieuwe websites: www.degevolgen.be met per burgerprofiel (grootbelegger, werkloze, ambtenaar, verbouwer van woning, …) de gevolgen van de overheidsmaatregelen. En ook www.dealternatieven.be met een rits alternatieve maatregelen die de regering zou kunnen nemen om de begroting in evenwicht te houden. Sinds de onderhandelingen over het verzachten van een aantal maatregelen van start ging, is er nu ook www.dereparaties.be .

De rol van de vakbonden
De staking en de reacties in de media leidden ertoe dat er (opnieuw) een discussie ontstond over de rol van de vakbonden in het algemeen.
Zo is er de vraag naar de opportuniteit van de staking in België. Al bij al doen we het in België toch zo slecht niet. En de regeringsmaatregelen zijn toch minnetjes vergeleken met deze van Ierse, Engelse, Spaanse, Italiaanse, Portugese of Griekse regeringen. De kern van de evolutie is echter niet de snelheid, wel de richting. En die gaat volgens Europese richtlijnen naar meer inkomensongelijkheid en meer armoede. De vakbonden reageren hierop terecht. Beter anticiperen dan wachten tot het te laat is. Dankzij de mainstream media weten we ook niet hoe sterk de maatschappelijke en vakbondsreacties zijn in de andere landen. Enig opzoekwerk levert ons volgend lijstje van recente acties: 24/11 algemene staking in Portugal, staking openbaar vervoer in Bulgarije; 26/11 betoging in Ierland tegen het soberheidsbeleid; 30/11 actiedag van de TUC (vakbondscoalitie van 58 vakbonden) voor "pensioenrechtvaardigheid"; 30/11 protestbijeenkomst tegen herziening van arbeidsrechten; 1/12 Algemene staking in Griekenland; 3/12 demonstratie van overheidsvakbonden; 10/12 Actiedag in Letland tegen besparingen; 12/12 Algemene 3-uur staking in Italië tegen besparingen; 13/12 Franse actiedag tegen soberheid; 15/12 3-uur staking in Cyprus; 11/2 Portugal ziet 300.000 vakbondsleden op straat.

Staking tegen regering of tegen werkgevers?
Het is de regering die gekozen heeft voor deze manier om haar begroting in orde te krijgen. Waarom dan een algemene staking die de werkgevers treft?
Deze vraag wordt niet dikwijls in deze termen gesteld, maar leeft wel als ondertoon in vele andere reacties. Zelfs een oppervlakkig waarnemer heeft opgemerkt dat bij de discussies (tijdens de vorming en) in de regering over de te nemen maatregelen, er duidelijk werd geluisterd naar de werkgevers en hun spreekbuizen in de partijen. Op de website van Unizo: "Voor UNIZO gaan de voorgestelde maatregelen daarom nog niet ver genoeg". Bij Voka: "dat betekent de algemene automatische indexering loslaten en vervangen door maatwerk per sector of per onderneming”. VBO: "het moment is gekomen om wat mainstream is in Europa en gedragen wordt door de Belgische publieke opinie, ook in te voeren in België: een grondige herziening van de werkloosheids- en wachtuitkeringen." Het ondernemingsplatform VKW stelt over de nota van de formateur: "En het gemorrel aan de notionele interestaftrek is ook niet bepaald goed voor het investeerdersvertrouwen" en "Positief is alvast dat een aanzet wordt gegeven tot langer werken en dat langdurige werkloosheid financieel wordt ontmoedigd"
Dat belooft voor de index. Unizo: "Volgens Karel Van Eetvelt, topman van Unizo, is het nu het moment om een indexsprong, of toch minstens een indexaanpassing, te ondernemen"En VBO: "zonder een bijsturing van het indexsysteem (zal) de doelstelling van de regeringsonderhandelaars – met name ervoor zorgen dat de prijzen bij ons niet sneller evolueren dan bij onze buurlanden – niet haalbaar zijn.”
Het zegt ook iets over de voorkeuren van de media als een betoging van 80.000 vakbondsmensen op 2 december minder aandacht krijgt dan een "manifestatie" van enkele VOKA-leden aan de vakbondsgebouwen enkele dagen vòòr de algemene staking.

Staking kost geld
Werkgevers zijn dus wel degelijk betrokken partij. De vakbonden zullen hen niet overtuigen met actievormen die hen geen pijn doen. Kerstboomverbrandingen brengen geen aarde aan de dijk. Een algemene staking treft de economie in haar ziel. Het maakt duidelijk dat zonder werknemers er geen winst gemaakt kan worden. In zoverre is het dus vanzelfsprekend dat werkgevers zich roeren als een duivel in een wijwatervat. Volgens De Standaard kostte de staking aan de Belgische economie 200 miljoen Euro. Nog altijd een peulschil tegenover de 17,6 miljard Euro die de Belgische schatkist volgens het Rekenhof moest ophoesten voor de redding van de banken.

Even terzijde. Het blijft wel eigenaardig dat Bruno Tobback, de voorzitter van de SPa, zich laat strikken om de vakbonden de les te lezen. Een aantal voorstellen die de SPa wel genegen is (vermindering notionele intrest, belasten van winst op speculatieve aandelen, vermogensbelasting,…), vielen tijdens de regeringsonderhandelingen wegens te weinig gewicht van SPa en PS. De vakbondsbeweging is eveneens voorstander van deze voorstellen. Tobback had zich dus beter positiever of neutraler opgesteld en laten blijken dat "ieder zijn rol" moet spelen.

Andere actiemiddelen
In de discussies tussen pro en contra, maar ook intern in de vakbonden zelf, komt regelmatig de vraag op of een staking nog wel het juiste actiemiddel is. Daarbij gaat het niet enkel over de economische schade, die gewild is, maar ook over het gebrek aan impact. Er is een verschuiving tussen de verschillende politieke niveau's (lokaal, regionaal, federaal, Europees) en dit ten nadele van het federale niveau. Luc Huyse, Vlaanderens bekendste socioloog, stelt in Humo "De staking als middel om het beleid te beïnvloeden is versleten". De druk van Europa op het federale was tijdens de regeringsonderhandelingen opvallend. Heeft een nationale actie dan nog effect? Het federale blijft wel een belangrijk niveau met genoeg autonomie om belangrijke accenten te leggen. De hierboven geciteerde voorbeelden maken dit duidelijk. En ook het effect op Europa is aanwezig. Als in eenzelfde periode (zie het lijstje van acties in Europa) de arbeidersbeweging massaal op straat komt, dan wordt dat wel gehoord in de Europese beslissingscentra. Voorlopig is het lobbywerk van de duizenden industriële en financiële lobbyisten duidelijk sterker dan de stem van de vakbonden (zie http://www.corporateeurope.org/). 

En het overleg?
Heeft het overleg gefaald, of loopt het overlegmodel op zijn einde?
Vakbonden worden verweten dat ze het overlegmodel op de helling zetten. Dikwijls vertrekt dit verwijt vanuit een zogenaamd consensus model waarbij alles kan opgelost worden door te praten en te luisteren naar mekaar. De relatie werkgever - werknemer is er echter een van tegenstrijdige belangen. Als de werkgever vindt dat zijn bedrijf niet genoeg winst maakt, zal hij niet aan de werknemers komen vragen of hij het bedrijf mag verhuizen naar één van de lageloonlanden. Als de wet geen minimumloon vastlegt, dan worden lagere lonen betaald. In economisch rustige periodes zijn de machtsverhoudingen min of meer stabiel en is het kader voor overleg gekend. Overleg leidt dan dikwijls tot resultaten. Nu leven we in een onstabiel economisch klimaat. De werkgevers, georganiseerd in Voka, VBO, VKW, Unizo e.d. zien hun kans schoon om de machtsverhoudingen in hun voordeel te wijzigen en voelen zich gesteund door Europa om een soberheidsbeleid aan de werkende bevolking op te leggen. Overleg wordt dan gereduceerd tot informatie en in het beste geval wegmasseren van al te scherpe maatregelen. Willen de vakbonden niet gereduceerd worden tot figuranten in het overleg, met als gevolg nog grotere ongelijkheid, dan kunnen ze niet anders dan actie voeren. Econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman zegt het zo: “Als we een maatschappij willen waar welvaart gedeeld wordt, moeten we de onderhandelingskracht, die de werknemer de laatste dertig jaar verloren heeft, herstellen, zodat gewone werkende mensen opnieuw de macht hebben om voor degelijke lonen op te komen”.

Hoe moet het nu verder?

Toch (ook) andere actiemiddelen.
Een staking is het uiterste actiemiddel van een sociale beweging. Sterkere acties zijn moeilijk denkbaar, alhoewel de Occupy-beweging en de Arabische lente nieuwe actievormen aangebracht hebben. Op 30 januari zijn vakbondsmilitanten ook andere vormen van zichtbaarheid dan de gewone stakingspiketten uitgeprobeerd. Toch is er nog gebrek aan creatieve vormen van protest. Ook zijn niet alle vormen van protest geschikt voor alle doeleinden. Een staking van het openbaar vervoer enkel zinvol als daarmee de werkgevers in andere sectoren geraakt worden. Als actiemiddel voor de werknemers van NMBS en andere openbaar vervoerbedrijven, is het eerder schieten in eigen voeten omdat dan enkel de gebruikers van het openbaar vervoer geraakt worden. En zelfs bij een algemene staking is een initiatief zoals op 30 januari in Gent, waar studenten een overnachting werd aangeboden, stimulerend.
Hoogleraar en psychoanalyticus Paul Verhaeghe koppelt zijn kritiek op ons economisch systeem aan andere actievormen. Volgens hem werkt het neoliberalisme door in alle maatschappelijke dimensies (politiek, religieus, economisch, cultureel) met nefaste gevolgen. Het alternatief moet lijnrecht ingaan tegen de huidige verheerlijking van limietloos consumeren en de verplichting tot groei. Hij vreest dat de (voorbije) algemene staking het huidige systeem alleen maar sterker maakt en pleit voor collectieve burgerlijke ongehoorzaamheid. 

De vakbond en het middenveld
De vakbond kan niet voorbij aan de tijdsgeest. En men is er duidelijk in geslaagd om de vakbond in de media in de hoek te plaatsen waar de klappen vallen. Prof. Jan Blommaert constateert dat de tendens naar individualisering en psychologisering op de arbeidsmarkt de vakbonden parten speelt. De neo-liberale ideologie waarin iedereen teruggeworpen wordt op zijn eigen verantwoordelijkheid en sociale zekerheid in termen van "pamperen" gedefinieerd wordt, leeft sterker dan ooit. Een (algemene) staking vindt dan moeilijk aansluiting bij een belangrijk deel van de publieke opinie.
Het is in die zin waarschijnlijk kenschetsend dat ook een significant deel van het brede middenveld zich afzijdig houdt van het debat. Zelfs binnen het ACW, de koepel van de christelijke arbeidersbeweging, was het zoeken naar steun. KAJ, KAV, Christelijke Mutualiteit, Pasar, Familiehulp en Okra lieten het afweten. Enkel ACV en KWB steunden de vakbondsacties. 11.11.11 legde de link met de moeilijke omstandigheden waarin vakbonden moeten werken in de Derde Wereld. Kifkif gaf Blommaert ruimte om de vakbonden te steunen.
Nochtans zouden de middenveldorganisaties moeten beseffen dat niet enkel de legitimiteit van vakbondsacties in het geding is. Jan Blommaert waarschuwt terecht voor een ontmanteling van de democratie als het middenveld niet langer het echte democratische theater kan zijn waar de vrijheid van elke burger gestalte krijgt. Daarenboven moet het duidelijk zijn dat geen verandering kan verwacht worden zonder de inzet van de vakbonden. Zij organiseren in België miljoenen werknemers en betekenen een belangrijke tegenmacht. Hun verzet tegen asociale maatregelen verdienen meer steun door alle middenveldorganisaties.
Dat is niet enkel de verantwoordelijkheid van deze organisaties. Ook de vakbonden zelf moeten actief werk maken van coalities. Des te meer het verzet duidelijk een volksverzet is, kan het effect hebben.
De tijd dat de media het middenveld vertegenwoordigde is voorbij. Samen met het door iedereen gewenst verval van de levensbeschouwelijke zuilen in onze samenleving, was er ook een heroriëntering van de media. Zij kwamen in commerciële handen en spelen nu megafoon van andere belangen. Gelukkig is er nog DeWereldMorgen die aandacht heeft voor de argumenten van het brede middenveld. Het is voor hen van levensbelang dat dit medium de nodige financiële steun krijgt om aan zichtbaarheid te winnen.

De vakbonden en Europa
Het sociaal-economisch beleid verschuift nog meer van de nationale regeringen naar Europa. De tegenbeweging moet dan ook meer op dit niveau actief zijn. De Belgische vakbonden zijn zich hiervan al langer bewust. Ze zijn de trekkers op Europees niveau voor een meer gecoördineerd Europees verzet. Deze synchronisatie van Europese acties mag niet blijven steken in verdediging van opgebouwde rechten. Meer dan ooit is nood aan gemeenschappelijke, herkenbare nieuwe uitdagingen. Een eerste lijstje bestaat uit bekende elementen: Europees minimumloon, index-systeem voor alle werknemers, sancties tegen armoede, tax op financiële transacties, hoger btw op echte luxegoederen, groene stimuli.

Een dergelijk nieuwe agenda kan best in samenspraak gebeuren met zoveel mogelijk medespelers uit het middenveld. De sociaal-economische analyses die de laatste jaren in datzelfde middenveld de ronde doen, moeten eindelijk resulteren in concrete coalities. Vakbonden blijven ondertussen onvervangbaar om deze analyses door hun vakbondsmilitanten te laten uitdragen. Het neo-liberale beleid is een garantie voor nog vele momenten van (groeiend) verzet. 

Ludo Segers